Pod Twoją obronę uciekamy się, święta Boża Rodzicielko, naszymi prośbami racz nie gardzić w potrzebach naszych, ale od wszelakich złych przygód racz nas zawsze wybawiać, Panno chwalebna i błogosławiona. O Pani nasza, Orędowniczko nasza, Pośredniczko nasza, Pocieszycielko nasza. Z Synem swoim nas pojednaj, Synowi swojemu nas polecaj, swojemu Synowi nas oddawaj. Amen.
„Pod Twoją obronę uciekamy się, Święta Boża Rodzicielko (…)”. Te słowa, które wierni kierują do Matki Jezusa, są uważane za najstarszą modlitwę maryjną.
Została ona jednak odnaleziona dopiero w 1917 r. w Egipcie. Tekst grecki zachował się skrawki mocno uszkodzonego papirusu o wymiarach ok. 9 x 18 cm. Papirus został opublikowany w 1938 r. przez M. Robertsa, jednak dopiero P. Mercentier odkrył tekst modlitwy, a O. Stegmüller w 1952 r. dokonał kompletnej prezentacji tekstu, która dziś jest używana za poprawną. Słownik piśmiennictwa wczesnochrześcijańskiego podaje zrekonstruowany, pierwotny tekst modlitwy, który brzmi następująco:
„Pod Twoje Miłosierdzie
uciekamy się Bogurodzico.
Naszych próśb nie pomijaj w potrzebie,
ale od niebezpieczeństwa wybaw nas:
Jedyna Święta, Ty Błogosławiona”.
Przez wiele dziesięcioleci uczeni spierali się o datację modlitwy. Początkowo twierdzono, że jest ona świadectwem pobożności maryjnej IV w., jednak po wielu badaniach przyjmuje się, że modlitwa mogła powstać nawet w III w. w środowisku chrześcijan koptyjskich. Argumentem przemawiającym za taką hipotezą są prześladowania chrześcijan za cesarzy rzymskich od Septymiusza Seweryna (✝ 211) do Dioklecjana (✝ 316). Stąd chrześcijanie egipscy mieli szczególną intencję zwracać się do Matki Jezusa o wybawienie z utrapień prześladowań. Zwraca się również uwagę na fakt, że tytuł ”Matka Boga” w Egipcie był już znany i używany przed chrześcijaństwem. Tytuł ten już stosowano w odniesieniu do Izydy, która była uważana za matkę boga Horusa. Nawracający się Egipcjanie odnosili do Maryi to, co wcześniej przypisywali bóstwom pogańskim. Pomimo istotnych różnic w pogańskim kulcie Izydy i chrześcijańskim kulcie Maryi można zauważyć bardzo wczesny kult Matki Bożej w chrześcijaństwie egipskim.
Współcześni chrześcijanie, odmawiając lub śpiewając „Pod Twoją obronę” nie kierują swoich modlitw do Maryi miłosiernej, ale uciekają się pod Jej obronę. Ta i inne zmiany są owocem ewolucji i zmian w tekście na przestrzeni wieków. Najpierw zasadnicza zmiana jest przypisywana papieżowi Grzegorzowi Wielkiemu (✝ 604), który miał zamienić „miłosierdzie” (misericordia) na „obronę” (praesidium). Dlatego modlitwa przyjęła nazwę: „Pod Twoją obronę”. W Liturgii Godzin po Soborze Trydenckim (1545-1563) już można zauważyć dodatek: „Panno chwalebna i błogosławiona”. Natomiast w XVII w. w związku z rozwojem Sodalicji Mariańskich zostały dodane słowa: „O Pani nasza, Orędowniczko nasza, Pośredniczko nasza, Pocieszycielko nasza. Z Synem swoim nas pojednaj, Synowi swojemu nas polecaj, swojemu Synowi nas oddawaj.” Inspiracja takiego dodatku swoje źródło ma w kazaniach świętego Bernarda z Clairvaux (✝ 1153).
„Pod Twoją obronę” jest modlitwą, która z różnymi modyfikacjami jest odmawiana przez chrześcijan prawie wszystkich obrządków. Warto poznać również inne tradycje modlitwy i pobożności, by dostrzec, jak Duch Święty kieruje sercami tych, którzy obierają sobie Dziewiczą Matkę za patronkę i przewodniczkę na drodze wiary. Ksiądz Jacek Nowak proponuje następujące tłumaczenia starożytnej modlitwy wybranych obrządków:
OBRZĄDEK AMBROZJAŃSKI (Mediolan)
Pod Twoje miłosierdzie uciekamy się, Boża Rodzicielko, naszych próśb nie prowadź (wódź, wystawiaj) na pokuszenie, ale od niebezpieczeństwa wybaw nas, jedyna czysta i błogosławiona.
OBRZĄDEK BIZANTYJSKI
Pod Twoje miłosierdzie uciekamy się, Boża Rodzicielko. Naszych próśb Ty nie odrzucaj w potrzebie, ale z niebezpieczeństw wybaw nas, jedyna czysta jedyna błogosławiona.
OBRZĄDEK ORMIAŃSKI (Armenia)
Padamy przed Tobą o Boża Rodzicielko, i błagamy Cię, o Panno Niepokalana. Ty wypraszaj o łaskę dla nas, i błagaj Twojego jedynego Syna, aby bronił nas od pokus i od wszystkich naszych niebezpieczeństw.
OBRZĄDEK SYRYJSKI
Pod płaszcz Twojego miłosierdzia i Twoich modlitw, wysłuchaj i przyjmij, my się uciekamy: opiekuj się, o Święta Boża Rodzicielko, Maryjo. Nie odrzucaj naszych błagań i naszych próśb w godzinie naszych trudności: ale wybaw nas od wszystkich przeszkód i pokus, o Panno święta i błogosławiona, teraz i zawsze, na wieki wieków. Amen.
Jakub Kamiński OCD
***
POD PŁASZCZEM MARYI — Pismo formacyjne noszących Szkaplerz Karmelitański. Nr 2/2013 rok.
Pismo wzięłam, jak byłam u Karmelitanek Bosych (Karmel Opatrzności Bożej i Niepokalanego Serca Maryi) Nowe Osiny.
HERES / WZN – MAMO!
Pod Twoją obronę – w hiphopowej wersji dla każdego! Wystąpili min. egzorcysta ks. Piotr Glas i Patrycja Hurlak.
